{"id":330,"date":"2023-09-15T15:51:06","date_gmt":"2023-09-15T12:51:06","guid":{"rendered":"https:\/\/lacinka.foundation\/?p=330"},"modified":"2023-10-04T05:15:47","modified_gmt":"2023-10-04T02:15:47","slug":"jak-zylo-sie-bialorusinom-w-polsce","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/lacinka.foundation\/pl\/jak-zylo-sie-bialorusinom-w-polsce\/","title":{"rendered":"Jak \u017cy\u0142o si\u0119 Bia\u0142orusinom w Polsce?"},"content":{"rendered":"\n

17 wrze\u015bnia Bia\u0142oru\u015b obchodzi „Dzie\u0144 Jedno\u015bci Narodu”. Tego dnia ZSRR, przyst\u0119puj\u0105c do II wojny \u015bwiatowej jako sojusznik III Rzeszy, zaatakowa\u0142 Polsk\u0119. W rezultacie Zachodnia Bia\u0142oru\u015b zosta\u0142a przy\u0142\u0105czona do BSRR, ale bez Wile\u0144szczyzny, a po wojnie – bez Bia\u0142ostocczyzny.<\/p>\n\n\n\n

Oczywi\u015bcie dzisiejsz\u0105 Bia\u0142oru\u015b bardzo trudno sobie wyobrazi\u0107 bez Grodna (Horadnia)<\/em>, Brze\u015bcia (Biera\u015bcie)<\/em>, Nowogr\u00f3dka (Navahradak)<\/em> i Pi\u0144ska (Pinsk)<\/em>, wi\u0119c data ta ma pozytywne znaczenie, cho\u0107 ze z\u0142\u0105 konotacj\u0105. W tym tek\u015bcie opowiemy, jak wygl\u0105da\u0142o \u017cycie na Zachodniej Bia\u0142orusi i czy zbrodnie Polak\u00f3w by\u0142y naprawd\u0119 tak straszne, jak m\u00f3wi\u0105 nam dzi\u015b propagandy\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n

Karykatura „Traktatu ryskiego”<\/em><\/p>\n\n\n\n

Charakterystyka og\u00f3lna<\/h3>\n\n\n\n

Zgodnie z traktatem w Rydze mi\u0119dzy ZSRR a Polsk\u0105 z 1921 r., Zachodnia Bia\u0142oru\u015b z miastami Grodno (Horadnia)<\/em>, Wilno (Vi\u013ania)<\/em>, Brze\u015b\u0107 (Biera\u015bcie)<\/em>, Baranowicze (Baranavi\u010dy)<\/em>, Pi\u0144sk (Pinsk)<\/em> itp. znalaz\u0142a si\u0119 pod panowaniem Polski. W rzeczywisto\u015bci Mi\u0144sk (Minsk) sta\u0142 si\u0119 praktycznie miastem granicznym. Pozosta\u0142a cz\u0119\u015bci\u0105 Polski do wrze\u015bnia 1939 roku.<\/p>\n\n\n\n

W mi\u0119dzywojennej Polsce mieszka\u0142o oko\u0142o 2 mln os\u00f3b narodowo\u015bci bia\u0142oruskiej. Podobnie jak w Bia\u0142oruskiej SRR, przewa\u017ca\u0142a ludno\u015b\u0107 wiejska, z kt\u00f3rej 90% \u017cy\u0142o z rolnictwa. 7% stanowili robotnicy najemni, kt\u00f3rzy zajmowali najmniej op\u0142acalne stanowiska.<\/p>\n\n\n\n

W strategicznych sektorach, takich jak komunikacja, transport i s\u0142u\u017cba cywilna, Bia\u0142orusini nie byli zatrudniani z obawy przed sabota\u017cem z drugiej strony. Bia\u0142orusini stanowili du\u017c\u0105 grup\u0119 robotnik\u00f3w rolnych w maj\u0105tkach ziemskich, gdzie cz\u0119sto pracowali rodzinnie.<\/p>\n\n\n\n

Bia\u0142orusin\u00f3w w\u015br\u00f3d ziemian by\u0142o niewielu; na terenie p\u00f3\u0142nocno-wschodnich wojew\u00f3dztw zaliczanych do Zachodniej Bia\u0142orusi (bia\u0142ostockie, wile\u0144skie, nowogr\u00f3dzkie, poleskie)<\/em> Polacy posiadali 84,4 proc. maj\u0105tk\u00f3w. Bia\u0142oruscy w\u0142a\u015bciciele ziemscy posiadali 4,1% grunt\u00f3w nale\u017c\u0105cych do tej grupy spo\u0142ecznej.<\/p>\n\n\n\n

Dost\u0119p do szkolnictwa \u015bredniego i wy\u017cszego utrudnia\u0142y niskie mo\u017cliwo\u015bci finansowe Bia\u0142orusin\u00f3w. Utalentowana m\u0142odzie\u017c bia\u0142oruska z kr\u0119g\u00f3w narodowych otrzymywa\u0142a wy\u017csze wykszta\u0142cenie w Czechos\u0142owacji, kt\u00f3rej rz\u0105d przeznacza\u0142 pewne kwoty dla Bia\u0142orusin\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Chronologia<\/h3>\n\n\n\n

Ju\u017c w latach 1920-1921, podczas wojny polsko-bolszewickiej, pod wp\u0142ywem polskich \u015brodowisk nacjonalistycznych zamkni\u0119to wi\u0119kszo\u015b\u0107 bia\u0142oruskich plac\u00f3wek o\u015bwiatowych, kt\u00f3re zosta\u0142y otwarte w poprzednich latach dzi\u0119ki strukturom Bia\u0142oruskiej Republiki Ludowej, a p\u00f3\u017aniej Tymczasowego Bia\u0142oruskiego Komitetu Narodowego.<\/p>\n\n\n\n

Od grudnia 1920 r. polskie prawo przyznawa\u0142o ziemi\u0119 wojsku, tak zwane „osadnictwo”<\/em>, kiedy Polacy otrzymywali ziemi\u0119 na Zachodniej Bia\u0142orusi i Ukrainie, oni z kolei zajmowali stanowiska w lokalnej administracji.<\/p>\n\n\n\n

Zgodnie z planem polskich polityk\u00f3w mia\u0142a ona zagospodarowa\u0107 ziemie niepolskie i ustabilizowa\u0107 sytuacj\u0119 na kresach wschodnich.<\/p>\n\n\n\n

W pierwszym etapie bia\u0142oruskie dzia\u0142aczy by\u0142y legalnie zaanga\u017cowane w systematyczn\u0105 prac\u0119 bia\u0142orusk\u0105, nadal zjednoczone w Radzie Najwy\u017cszej Bia\u0142oruskiej Republiki Ludowej. Zak\u0142adali oni, \u017ce polski parlamentaryzm i demokracja pomog\u0105 w rozwoju bia\u0142oruskiego \u017cycia narodowego.<\/p>\n\n\n\n

W\u015br\u00f3d nich znale\u017ali si\u0119 Bronis\u0142aw Taraszkiewicz<\/a> (Branisla\u016d Tara\u0161kievi\u010d)<\/em>, Anton \u0141uckiewicz<\/a> (Anton Luckievi\u010d)<\/em>, Szymon Rak-Michaj\u0142owski<\/a> (Symon Rak-Michajlo\u016dski)<\/em>, Leon Witan-Dubiejkowski<\/a> (Liavon Dubiejka\u016dski)<\/em> i inni. Stworzyli oni Bia\u0142oruski Komitet Narodowy, kt\u00f3ry mia\u0142 broni\u0107 interes\u00f3w narodowych w pa\u0144stwie polskim.<\/p>\n\n\n\n

Z kolei rz\u0105d BNR Wac\u0142awa \u0141astouskiego<\/a> (Vacla\u016d<\/em> Lasto\u016dski)<\/em> wraz z Bia\u0142orusk\u0105 Parti\u0105 Socjalist\u00f3w-Rewolucjonist\u00f3w zacz\u0105\u0142 organizowa\u0107 antypolski partyzancki ruch zbrojny przy wsparciu Litwy (kt\u00f3ra nie uzna\u0142a aneksji Wilna przez Polak\u00f3w)<\/em> i bolszewik\u00f3w. Partyzanckie ataki na posterunki policji, magazyny i dwory trwa\u0142y od 1921 do 1923 roku, a schwytanym partyzantom zwykle grozi\u0142a kara \u015bmierci. 15 marca 1923 r. Liga Narod\u00f3w uzna\u0142a wschodnie granice Polski, w wyniku czego zbrojny op\u00f3r stopniowo usta\u0142.<\/p>\n\n\n\n

Jednocze\u015bnie trwa\u0142y wyst\u0105pienia i protesty ludno\u015bci bia\u0142oruskiej. Aby zmniejszy\u0107 napi\u0119cia, 31 lipca 1924 r. uchwalono ustaw\u0119 zezwalaj\u0105c\u0105 na istnienie szk\u00f3\u0142 dwuj\u0119zycznych, ale akty wykonawcze przed uchwaleniem tej ustawy praktycznie uniemo\u017cliwi\u0142y ich otwarcie. W 1925 r. istnia\u0142y tylko 3 szko\u0142y bia\u0142oruskoj\u0119zyczne i 19 dwuj\u0119zycznych.<\/p>\n\n\n\n

\u015arodowiska bia\u0142oruskie, zdeterminowane do systematycznej pracy, wzi\u0119\u0142y udzia\u0142 w wyborach parlamentarnych w 1922 r., w wyniku kt\u00f3rych zdoby\u0142y 11 mandat\u00f3w w Sejmie i 3 mandaty w Senacie RP. Pos\u0142owie i senatorowie utworzyli stowarzyszenie – Bia\u0142oruski Klub Poselski, kt\u00f3ry mia\u0142 promowa\u0107 bia\u0142oruskie interesy narodowe na niwie pa\u0144stwowej.<\/p>\n\n\n\n

W styczniu 1923 r. pos\u0142owie „Bia\u0142oruski Klub Poselski” przedstawili projekt autonomii kulturalnej Bia\u0142orusin\u00f3w. Proponowali utworzenie sejmu regionalnego w Wilnie, dopuszczenie j\u0119zyka bia\u0142oruskiego do szk\u00f3\u0142 i s\u0105d\u00f3w, przeprowadzenie reformy rolnej i przekazanie ziemi miejscowym ch\u0142opom, zaprzestanie okupacji wojskowej, utworzenie formacji wojskowych na zasadzie obrony terytorialnej zamiast garnizon\u00f3w wojskowych, kt\u00f3re swoj\u0105 obecno\u015bci\u0105 prowokowa\u0142y demonstracje antyrz\u0105dowe.<\/p>\n\n\n\n

Propozycje te zosta\u0142y zignorowane przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 parlamentarn\u0105 i w\u0142adze. W prywatnych kontaktach z przedstawicielami rz\u0105du pos\u0142owie pr\u00f3bowali p\u00f3j\u015b\u0107 na ust\u0119pstwa kulturalne, ale polscy politycy nie byli tym zainteresowani.<\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n

Bia\u0142oruski Klub Poselski<\/em>. Siedz\u0105 (od lewej do prawej): w I rz\u0119dzie: Antoni Owsianik, Fabijan Jaremicz, Pawe\u0142 Wo\u0142oszyn; w II rz\u0119dzie: Wiaczes\u0142aw Bohdanowicz, Micha\u0142 Kochanowicz, Bronis\u0142aw Taraszkiewicz, Alaksandr Nazarewski, Aleksander W\u0142asow; stoj\u0105: Bazyli Rogula, Szymon Jakowiuk, Adam Stankiewicz, Szymon Rak-Michaj\u0142owski, Piotr Miat\u0142a. Warszawa. 1923.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Brak ust\u0119pstw odwr\u00f3ci\u0142 bia\u0142oruskich dzia\u0142aczy od wsp\u00f3\u0142pracy z Polakami, a jesieni\u0105 1923 r. Szymon Rak-Michaj\u0142owski, Bazyli Rogula i Piotr Miat\u0142a utworzyli now\u0105 frakcj\u0119 poselsk\u0105, Bia\u0142oruskich Niezale\u017cnych Socjalist\u00f3w, kt\u00f3ra by\u0142a wykorzystywana do propagowania trudnej sytuacji i bezprawia na Zachodniej Bia\u0142orusi.<\/p>\n\n\n\n

Ze wzgl\u0119du na polityk\u0119 bia\u0142orusizacji w BSRR, bia\u0142oruskie dzia\u0142acze z Zachodniej Bia\u0142orusi ostatecznie przestali szuka\u0107 wzajemnego zrozumienia z Polakami, chc\u0105c pe\u0142nego zjednoczenia z Bia\u0142orusi\u0105 Radzieck\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 by\u0142ych dzia\u0142aczy BPR r\u00f3wnie\u017c zaczyna orientowa\u0107 si\u0119 na Mi\u0144sk, Rada BPR zostaje zlikwidowana, a wielu przenosi si\u0119 do stolicy Bia\u0142orusi. Oczywi\u015bcie nie mogli oni wiedzie\u0107, \u017ce wkr\u00f3tce znajd\u0105 si\u0119 w kleszczach represji.<\/p>\n\n\n\n

W 1925 r. postacie zachodniej Bia\u0142orusi za\u0142o\u017cy\u0142y „Bia\u0142oruska W\u0142o\u015bcia\u0144sko-Robotnicza Hromada” (Bronis\u0142aw Taraszkiewicz, Szymon Rak-Michaj\u0142owski, Pawe\u0142 Wo\u0142oszyn, Piotr Miat\u0142a)<\/em>. Podczas przem\u00f3wie\u0144 w Sejmie i w prasie Taraszkiewicz<\/em> powiedzia\u0142, \u017ce zak\u0142ad o uzyskanie autonomii od Polak\u00f3w by\u0142 b\u0142\u0119dny, opowiada\u0142 si\u0119 za „niezale\u017cno\u015bci\u0105 Bia\u0142orusi w \u015bcis\u0142ym zwi\u0105zku z narodami, kt\u00f3re uzyska\u0142y now\u0105 struktur\u0119 spo\u0142eczn\u0105”.<\/p>\n\n\n\n

W grudniu 1926 r. Hromada liczy\u0142o ponad 100 000 cz\u0142onk\u00f3w. Hromada anga\u017cowa\u0142o si\u0119 g\u0142\u00f3wnie w legalne metody dzia\u0142alno\u015bci – zak\u0142ada\u0142o czytelnie, biblioteki, otwiera\u0142o struktury Bia\u0142oruskiego Towarzystwa Szkolnego, sp\u00f3\u0142dzielnie rolnicze, kasy po\u017cyczkowe, amatorskie k\u00f3\u0142ka \u015bpiewacze i teatralne, wydawa\u0142o publikacje. Zajmowa\u0142o si\u0119 dzia\u0142alno\u015bci\u0105 do\u015b\u0107 zrozumia\u0142\u0105 dla ch\u0142op\u00f3w, dlatego cieszy\u0142o si\u0119 szerokim poparciem.<\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n

Bia\u0142orusini uciekaj\u0105cy z innych partii do „Bia\u0142oruskiej W\u0142o\u015bcia\u0144sko-Robotniczej Hromady”. Rysunek J\u00f3zefa Gorida, magazyn „Malanka”, 1926 r.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Oczywi\u015bcie Hromada otrzyma\u0142o pewne wp\u0142ywy i \u015brodki finansowe od Komunistycznej Partii Zachodniej Bia\u0142orusi (KPZB)<\/em>, kt\u00f3ra by\u0142a kontrolowana bezpo\u015brednio z Mi\u0144ska i Moskwy. Z kolei KPZB nie by\u0142a organizacj\u0105 kulturaln\u0105, jak Hromada, ale grup\u0105 stosuj\u0105c\u0105 metody terrorystyczne.<\/p>\n\n\n\n

Morderstwa na „podstawie procesu” organizacji by\u0142y powszechn\u0105 praktyk\u0105 w KPZB, a prawdziwi i wyimaginowani zdrajcy, donosiciele i \u015bwiadkowie byli rozstrzeliwani.<\/p>\n\n\n\n

W tym samym czasie w Polsce dosz\u0142o do zamachu stanu w maju 1926 r., co znalaz\u0142o odzwierciedlenie na Bia\u0142orusi Zachodniej w postaci niestabilnej sytuacji politycznej i masowych bunt\u00f3w ludno\u015bci ch\u0142opskiej.<\/p>\n\n\n\n

15 stycznia 1927 r. przyw\u00f3dcy Hromady, mimo immunitetu poselskiego, zostali aresztowani. 3 lutego 1927 r. demonstracja w Kosowie, zorganizowana przez Hromad\u0105 i KPZB, zako\u0144czy\u0142a si\u0119 rozstrzelaniem demonstrant\u00f3w. 21 marca 1927 r. BWRH zosta\u0142o oficjalnie zdelegalizowane przez polskie w\u0142adze. Ponad 4000 przyw\u00f3dc\u00f3w i dzia\u0142aczy zosta\u0142o postawionych przed s\u0105dem.<\/p>\n\n\n\n

Konspiracyjny KPZB pozosta\u0142 jako organizacja masowa, kt\u00f3ra pr\u00f3bowa\u0142a zjednoczy\u0107 wszystkie bia\u0142oruskie organizacje i stowarzyszenia pod dyrektywami centrum, ale obecno\u015b\u0107 komunist\u00f3w w takich strukturach da\u0142a Polakom pretekst do ich zamkni\u0119cia, w wyniku czego w 1938 r. nie pozosta\u0142y prawie \u017cadne bia\u0142oruskie organizacje.<\/p>\n\n\n\n

Samo KPZB zosta\u0142o rozwi\u0105zane przez centrum w 1938 roku, jego cz\u0142onkowie zostali uznani za polskich szpieg\u00f3w i masowo rozstrzeliwani na terytorium ZSRR, wielu z nich by\u0142o represjonowanych po przy\u0142\u0105czeniu Zachodniej Bia\u0142orusi do BSRR.<\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n

Apel o nie kaleczenie bia\u0142oruskich dzieci przez obc\u0105 szko\u0142\u0119. Czasopismo „Malanka”, 1926 rok. Zdj\u0119cie jest nadal aktualne.<\/em><\/p>\n\n\n\n

W momencie najwi\u0119kszego napi\u0119cia, w 1927 roku, rz\u0105d polski wykona\u0142 kilka symbolicznych gest\u00f3w wobec Bia\u0142orusin\u00f3w. I tak w tym\u017ce roku wprowadzono obowi\u0105zkowe nauczanie j\u0119zyka bia\u0142oruskiego w polskich gimnazjach na ziemiach zamieszka\u0142ych przez Bia\u0142orusin\u00f3w, nadano prawa publiczne gimnazjom w Wilnie i Nowogr\u00f3dku, zezwolono na otwarcie 26 szk\u00f3\u0142 bia\u0142oruskoj\u0119zycznych i 49 dwuj\u0119zycznych.<\/p>\n\n\n\n

S\u0105d apelacyjny z\u0142agodzi\u0142 wyroki wielu cz\u0142onkom BWRH. W wyborach samorz\u0105dowych Bia\u0142orusini zdobyli 20% mandat\u00f3w w radach miejskich i gminach. Jednak ju\u017c w 1928 r. polityka ust\u0119pstw leg\u0142a w gruzach, nie otwarto obiecanych szk\u00f3\u0142, zamkni\u0119to Bia\u0142oruskie Gimnazjum w Radaszkowiczach.<\/p>\n\n\n\n

Masowe represje stosowano wobec prawdziwych komunist\u00f3w i tych, kt\u00f3rych mo\u017cna by\u0142o za takich uzna\u0107. Praktycznie wszystko na Bia\u0142orusi zosta\u0142o uznane za komunistyczne, co da\u0142o pretekst do anulowania polityki ust\u0119pstw.<\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n

\u017bart o stosunku Polak\u00f3w do ruchu bia\u0142oruskiego. Magazyn Malanka<\/em><\/p>\n\n\n\n

W latach 30. w\u0142adze polskie z zadowoleniem przyj\u0119\u0142y wiadomo\u015b\u0107 o represjach ze strony ZSRR, gdy\u017c oznacza\u0142o to zmniejszenie d\u0105\u017cenia ruchu bia\u0142oruskiego do w\u0142adzy radzieckiej. Mo\u017cna by\u0142o kontynuowa\u0107 polityk\u0119 polaryzacji. Cz\u0142onkowie Komunistycznej Partii Zachodniej Bia\u0142orusi i ludowcy zazwyczaj odbierali wiadomo\u015bci o represjach jako nieprawd\u0119 i polsk\u0105 propagand\u0119.<\/p>\n\n\n\n

W 1933 r. wojewoda nowogr\u00f3dzki Stefan \u015awiderski zaproponowa\u0142 rozwi\u0105zanie kwestii bia\u0142oruskiej na swoim terenie. Zaproponowa\u0142 stopniowe ograniczanie liczby bia\u0142oruskich instytucji kulturalnych, o\u015bwiatowych i gospodarczych oraz uniemo\u017cliwienie tworzenia nowych.<\/p>\n\n\n\n

Projekt zosta\u0142 zatwierdzony przez Ministra Spraw Wewn\u0119trznych i przes\u0142any burmistrzowi do realizacji. W 1934 r. zlikwidowano Gimnazjum Bia\u0142oruskie w Nowogr\u00f3dku (uczy\u0142 tu Barys Kit<\/a>)<\/em> i zakazano nauczania j\u0119zyka bia\u0142oruskiego w wielu szko\u0142ach.<\/p>\n\n\n\n

W 1936 r. zlikwidowano Bia\u0142oruskie Towarzystwo Szkolne, a w 1937 r. Bia\u0142oruski Instytut Gospodarki i Kultury. W rzeczywisto\u015bci przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 zakazano wszelkiej dzia\u0142alno\u015bci bia\u0142oruskiej i zamkni\u0119to organizacje bia\u0142oruskie.<\/p>\n\n\n\n

Wynik<\/h3>\n\n\n\n

Dzisiejsza propaganda na Bia\u0142orusi lubi m\u00f3wi\u0107 o represjach polskich faszyst\u00f3w wobec Bia\u0142orusin\u00f3w, kr\u0119ci filmy o tym, jak „niszczono j\u0119zyk, kultur\u0119 i wiar\u0119”<\/em>. Pomijaj\u0105 jednak fakt, \u017ce represje by\u0142y skierowane przede wszystkim przeciwko bia\u0142oruskiemu ruchowi narodowemu, przeciwko ruchowi, kt\u00f3ry sta\u0142 pod bia\u0142o-czerwono-bia\u0142ymi flagami i god\u0142em „Pahonia”<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Maksim Tank napisa\u0142 „Patrz \u015bmia\u0142o w przysz\u0142o\u015b\u0107! \/ Nadszed\u0142 d\u0142ugo oczekiwany czas, \/ Pod bia\u0142o-czerwono-bia\u0142\u0105 flag\u0105 \/ Czeka nas zwyci\u0119stwo”.<\/em><\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n

Cz\u0142onkowie ch\u00f3ru Grzegorza Szyrmy (Ryhor \u0160yrma) z udzia\u0142em Micha\u015bia Zabejdy-Sumickiego (Micha\u015b Zabejda-Sumicki). Uniwersytet Wile\u0144ski, 1931 r. Narodowe bia\u0142oruskie symbole s\u0105 atrybutem ka\u017cdego bia\u0142oruskiego wydarzenia na Zachodniej Bia\u0142orusi.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Je\u015bli polega\u0107 na dzisiejszych wym\u00f3wkach niekt\u00f3rych os\u00f3b, obywatele Polski, kt\u00f3rzy przestrzegali prawa, \u017cyli w spokojnym i stabilnym pa\u0144stwie.<\/p>\n\n\n\n

Nikt nie zabrania\u0142 m\u00f3wi\u0107 po bia\u0142orusku w domu i na ulicy, co wi\u0119cej, gazety i czasopisma by\u0142y wydawane w j\u0119zyku bia\u0142oruskim, chocia\u017c niekt\u00f3rzy ludzie byli czasami aresztowani z powodu cenzury, mo\u017cna by\u0142o drukowa\u0107 bia\u0142oruskie ksi\u0105\u017cki i u\u017cywa\u0107 Bia\u0142oruskie symbole narodowe.<\/p>\n\n\n\n

Wi\u0119\u017aniowie polityczni, przyw\u00f3dcy i cz\u0142onkowie BWRH, kt\u00f3rzy znale\u017ali si\u0119 w ZSRR w wyniku wymiany wi\u0119\u017ani\u00f3w politycznych lub zostali tam pozostawieni po zako\u0144czeniu kadencji, zostali p\u00f3\u017aniej rozstrzelani przez bolszewik\u00f3w lub zmarli w wi\u0119zieniach.<\/p>\n\n\n\n

Taki sam los spotka\u0142 wi\u0119kszo\u015b\u0107 cz\u0142onk\u00f3w Komunistycznej Partii Zachodniej Bia\u0142orusi, na szcz\u0119\u015bcie tych, kt\u00f3rzy w momencie przy\u0142\u0105czenia do BSRR przebywali w polskim wi\u0119zieniu i nie mogli by\u0107 \u015bcigani za szpiegostwo. Nale\u017cy zauwa\u017cy\u0107, \u017ce w polskim wi\u0119zieniu Berezie Kartuskiej w ca\u0142ym okresie jego istnienia zgin\u0119\u0142o 13 os\u00f3b, a polskie s\u0105dy cz\u0119sto wydawa\u0142y wyroki uniewinniaj\u0105ce, gdy nie by\u0142o wystarczaj\u0105cych dowod\u00f3w, a apelacje dzia\u0142a\u0142y.<\/p>\n\n\n\n

Tak, sytuacja bia\u0142oruskiej ludno\u015bci wiejskiej by\u0142a z\u0142a. Ale czy przymusowa kolektywizacja, represje wobec ku\u0142ak\u00f3w, „szpieg\u00f3w” i „nacjonalist\u00f3w” j\u0105 poprawi\u0142y?<\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n

Artyku\u0142 z wile\u0144skiej gazety („Vilienskaja pra\u016dda<\/em>„) o udziale Antoniego \u0141uckiewicza i Sergiusza Busela w spotkaniu intelektualist\u00f3w w Wilnie, gdzie poparli przy\u0142\u0105czenie do BSRR (wrzesie\u0144 1939 r.). Wkr\u00f3tce zostali represjonowani, obok zdj\u0119\u0107 z procesu s\u0105dowego. Obaj zmarli w wi\u0119zieniu.<\/em><\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n
\n

Nazwisko autora lub autorki nie jest oznaczone ze wzgl\u0119d\u00f3w bezpiecze\u0144stwa, poniewa\u017c bia\u0142oruskie spo\u0142ecze\u0144stwo jest dzi\u015b pod represjami!<\/p>\n<\/blockquote>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

17 wrze\u015bnia Bia\u0142oru\u015b obchodzi „Dzie\u0144 Jedno\u015bci Narodu”. Tego dnia ZSRR, przyst\u0119puj\u0105c do II wojny \u015bwiatowej jako sojusznik III Rzeszy, zaatakowa\u0142 Polsk\u0119. W rezultacie Zachodnia Bia\u0142oru\u015b zosta\u0142a przy\u0142\u0105czona do BSRR, ale bez Wile\u0144szczyzny, a po wojnie – bez Bia\u0142ostocczyzny. Oczywi\u015bcie dzisiejsz\u0105 Bia\u0142oru\u015b bardzo trudno sobie wyobrazi\u0107 bez Grodna (Horadnia), Brze\u015bcia (Biera\u015bcie), Nowogr\u00f3dka (Navahradak) i Pi\u0144ska (Pinsk), […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":325,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"activitypub_content_warning":"","activitypub_content_visibility":"","activitypub_max_image_attachments":2,"activitypub_interaction_policy_quote":"anyone","activitypub_status":"","footnotes":""},"categories":[10,7],"tags":[],"class_list":["post-330","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bez-kategorii","category-historyja"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/lacinka.foundation\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/330","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/lacinka.foundation\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/lacinka.foundation\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lacinka.foundation\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lacinka.foundation\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=330"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/lacinka.foundation\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/330\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":333,"href":"https:\/\/lacinka.foundation\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/330\/revisions\/333"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lacinka.foundation\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/325"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/lacinka.foundation\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=330"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/lacinka.foundation\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=330"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/lacinka.foundation\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=330"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}